Wstęp

Pierwsze wystawy muzeów i galerii sztuki miały miejsce w XIX wieku. Polegały one na przedstawianiu artefaktów i dzieł sztuki w sposób wizualny. Sposób ten obecnie wciąż jest wykorzystywany przez kuratorów do projektowania wystaw.

Większość muzeów i galerii sztuki posługuje się modelem deficytowym, aby uczynić swoje wystawy dostępnymi. Zapewnia on niepełnosprawnym zwiedzającym takie same doświadczenia, jak w przypadku osób bez niepełnosprawności. Muzea i galerie sztuki muszą jednak dostosować swoje treści i sprawić, by były one zrozumiałe dla wszystkich.

Wirtualne wystawy umożliwiają osobom niepełnosprawnym podziwianie obiektów muzealnych i dzieł galerii sztuki. Mogą oni robić to za pośrednictwem swoich laptopów i telefonów komórkowych.

Internet umożliwia muzeom i galeriom sztuki ukazywanie swoich obiektów w sieci. Mogą one wykorzystywać narzędzia internetowe do dostosowywania eksponowanych treści.

Co?

Gdzie można wirtualnie zaprezentować dostępną wystawę sztuki?

• W aplikacjach mobilnych – ukazują one dzieła muzeum lub galerii sztuki na telefonach lub tabletach zwiedzających. Niektóre z nich oferują wirtualne wycieczki z własnym Artefakty dostępne są w różnych formatach. Wszystkie z nich zaopatrzone są w obrazy z tekstem alternatywnym. Niektóre z nich wykorzystują opisy wizualne, a jeszcze inne interaktywne ekrany dotykowe.
• Za pośrednictwem kodów QR i systemów zarządzania kolekcją online, takich jak Artwork Archive – umożliwiają one muzeom lub galeriom sztuki tworzenie kodów QR dla swoich dzieł sztuki. Odwiedzający skanuje kod. Następnie przechodzi do profilu publicznego instytucji kultury, gdzie może znaleźć więcej informacji o artefakcie / dziele sztuki, przedstawionych w przystępny sposób.
• Poprzez wirtualne wycieczki 360 stopni na stronach internetowych muzeów / galerii – podczas pandemii COVID-19 większość muzeów i galerii sztuki zdigitalizowała swoje Niektóre z nich założyły na swoich stronach internetowych oddzielne wirtualne galerie. Tam zwiedzający mogą przeglądać bazę danych kolekcji, co pozwala im odkrywać różnorodne artefakty lub dzieła sztuki. Niektóre muzea i galerie sztuki oferują również wycieczki 360 stopni. (na przykład – 3D Tour – National Archaeological Institute with Museum (naim.bg)).
• Poprzez podcasty / audycje radiowe – zapewniają one dostosowany opis audio do niektórych artefaktów. Użytkownicy mogą znaleźć podcasty na stronie internetowej muzeum lub galerii. Podcasty porządkują informacje w taki sposób, aby były one dostępne w formacie podobnym do tego, jaki znajduje się na wystawie. Każdy odcinek prezentuje jeden eksponat. Każdy rozdział prezentuje jedną strefę wystawienniczą. Słuchacz może przeskoczyć do przodu, dostosować prędkość, pominąć lub przewinąć podcast. Podcasty mogą zawierać linki do zdjęć z wystawy, tekst alternatywny i tekst do odczytu na ekranie.

Najczęściej popełniane błędy w przypadku cyfrowej dostępności wirtualnej

Do największych problemów, z którymi spotykają się osoby niepełnosprawne podczas przeglądania wystawy online należą:

• Brak napisów
• Mały rozmiar czcionki
• Problemy z powiększeniem obrazu
• Ściany tekstu
• Niski kontrast i obrazy z tekstem
• Zbyt jaskrawa kolorystyka
• Poleganie wyłącznie na kolorach
• Strony przeznaczone do korzystania za pomocą myszek/kursorów
• Zbyt małe tarcze dotykowe
• Ruch, animacje i zagracone strony
• CAPTCHA.

Do niektórych kluczowych elementów składających się na udaną wystawę online należą:

• Wystawa musi odróżniać się od głównej strony internetowej. Układ i interakcja muszą działać sprawnie zarówno na aplikacjach mobilnych, jak i formatach
• Informacja o tym, co znajduje się na stronie, musi znajdować się na samej górze strony. Przykład: na stronie znajduje się instrukcja obsługi modułów.
• Narzędzia nawigacyjne muszą znajdować się po lewej stronie Projekt graficzny musi mieć wysoki kontrast.
• Prace twórcze muszą być możliwie jak największe. Zdjęcia muszą zawierać tekst alternatywny, opisy audio, opisy artystów. Konieczne jest zapewnienie możliwości wyboru odnośnie tego, czy chcemy zagłębić się w daną treść czy ją pominąć.
• Lepiej jest opisać eksponowany obiekt za pomocą dźwięku, niż tworzyć dźwiękowy substytut, którym zostanie on zastąpiony. Przykład: lepiej jest opisać zdjęcie samochodu za pomocą dźwięku niż użyć efektu dźwiękowego samochodu.
• Tekst musi być umieszczony na jednolitym tle. Projekt kroju pisma nie powinien być uszkodzony.
• Tekst cyfrowy musi być czytany przez robota, nie człowieka (w przypadku czytników tekstu). Ton głosu ludzkiego dla opisu audio powinien stanowić uzupełnienie nastroju opowieści.

Przykłady darmowych i otwartych narzędzi do tworzenia wirtualnej wystawy lub cyfrowych archiwów i kolekcji (źródło: 5 Open Source Tools to Create Digital Exhibitions [oedb.org])

• Omeka –  darmowy system o otwartym kodzie źródłowym,  – http://omeka.org/;
• Collective Access – darmowe, otwarte narzędzie do katalogowania oraz aplikacja internetowa dla muzeów, archiwów i kolekcji cyfrowych  – http://collectiveaccess.org/;
• CollectionSpace – darmowa, otwarta aplikacja do zarządzania kolekcją dla muzeów, bibliotek, towarzystw historycznych i innych organizacji dysponujących specjalnymi zbiorami – http://www.collectionspace.org/;
• Open Exhibits – zestaw narzędzi wielodotykowych dla wielu użytkowników, który umożliwia tworzenie własnych interaktywnych eksponatów – http://openexhibits.org/.

Jak?

Przewodnik ukazujący jak krok po kroku zaprojektować wirtualnie dostępną wystawę sztuki