Wstęp

Pojęcie dostępności zmieniało się na przestrzeni lat. Początkowo odnosiło się ono jedynie do osób poruszających się na wózkach inwalidzkich. Nieco później zaczęto je stosować w odniesieniu do osób niepełnosprawnych w ujęciu ogólnym. Obecnie jego znaczenie jest obszerniejsze i obejmuje wszystkich ludzi, tak aby móc umożliwić każdemu korzystanie z takich samych możliwości. Uczynić muzeum dostępnym oznacza wyjść naprzeciw potrzebom zwiedzających. Może to być na przykład umożliwienie osobie niesłyszącej porozumiewania się za pomocą języka migowego lub przygotowanie wizyty w języku zrozumiałym dla dzieci z zespołem Downa.

Uczynienie muzeum dostępnym ma ogromne znaczenie, gdyż przyczynia się to do włączenia i integracji osób pochodzących ze wszystkich grup społecznych.

Równie ważne jest, aby pracownicy kultury znali podstawowe pojęcia związane z dostępnością oraz zasoby, które mogą zaproponować zwiedzającym.

Co?

Znajdziesz tutaj przykłady zasobów obecnych w muzeach oraz w przestrzeniach kultury.

1) Obrazy w reliefie:

Muzeum Prado w Madrycie oferuje niektóre ze swoich najlepszych dzieł w formie płaskorzeźby. Dzięki temu osoby niedowidzące mogą wyobrazić sobie, jak może wyglądać dany obraz.

2) Pętle magnetyczne w muzeach i zabytkach dla osób z niepełnosprawnością słuchu:

28 muzeów i zabytków rządu Katalonii korzysta z pętli magnetycznych. Umożliwia to osobom niedosłyszącym lub głuchoniemym bezpieczne zwiedzanie wszystkich pomieszczeń. Miejsca te są oznaczone symbolem pętli magnetycznej.

3) Ścieżki dotykowe/fakturalne

Mogą je wykryć osoby, które poruszają się za pomocą lasek lub kul inwalidzkich. W zależności od kształtu podłogi prowadzą, ostrzegają przed niebezpieczeństwem, zmianą kierunku lub poziomu/piętra. Ponadto wskazują, kiedy zaczyna się lub kończy dostępna trasa.

Możemy je znaleźć przy wejściu do windy, na początku schodów i podjazdów. Ogromne znaczenie ma to, aby ich kolor kontrastował z podłożem.

4) Muzeum Vincenta van Gogha w Amsterdamie

Przy wejściu znajduje się dotykowy model budynku, na którym wyszczególniono wszystkie piętra i trasy spacerowe. Ułatwia to zwiedzanie gościom z zaburzeniami wzroku. Muzeum to jest również dostępne dla osób poruszających się na wózkach inwalidzkich.

Model zawiera miniaturę zewnętrznej części muzeum oraz wszystkich pięter, dzięki czemu można np. sprawdzić położenie wind.

Jak?

Po pierwsze, warto wiedzieć, że istnieją 4 podstawowe aspekty, które umożliwiają osiągnięcie odpowiedniej dostępności:

• Przestrzeń fizyczna: Usuń bariery, aby umożliwić wszystkim bezpieczne i swobodne poruszanie się;
• Treść i informacje: Pozwól wszystkim ludziom odczuwać, być świadomymi i czerpać radość z doświadczenia;
• Komunikacja: Sposób, w jaki ludzie komunikują się ze sobą na różne sposoby przy pomocy różnych środków przekazu;
• Szczególna uwaga: Dla osób z pewnym stopniem odmienności, czyli ktoś, kto zna ich potrzeby i tym samym ułatwi im wizytę.

Ważne jest również poznanie koncepcji łańcucha dostępności, który definiowany jest jako zestaw elementów i działań, które należy wziąć pod uwagę, aby ułatwić innym korzystanie z muzeum. Łańcuch rozpoczyna się w momencie, gdy ktoś decyduje się na wizytę w muzeum, a kończy się w momencie tej wizyty.

Należy mieć na uwadze, że aby uzyskać odpowiedni poziom dostępności, musimy uwzględnić wszystkie elementy łańcucha.

Ostatnim, niezwykle ważnym elementem jest wiedza na temat głównych zasobów i konkretnych pojęć. W ten sposób będziemy mogli zaoferować odwiedzającym możliwie jak najlepsze usługi.

Aby poprawić poziom naszej dostępności, musimy wziąć pod uwagę następujące wskazówki i zasoby.

Dostęp(ność) do obiektów

Musimy zadbać o to, aby wszystkie osoby o ograniczonej sprawności ruchowej mogły dotrzeć do tego miejsca:

• Potrzebne są podjazdy/rampy;
• Dostępne drogi do pomieszczeń, toalet, kawiarni;
• Miejsca parkingowe przeznaczone dla osób na wózkach inwalidzkich;
• Psy przewodnicy muszą mieć dostęp do osób mających problemy ze wzrokiem;
• Posiadanie w pełni dostępnego wejścia, z recepcją umieszczoną na wysokości osoby poruszającej się na wózku.

Dostępność informacyjna/komunikacyjna

• Zaoferuj zasoby dotykowe dla osób z problemami wzrokowymi: makiety, repliki, haptyczne mapy lokalizacyjne, plany orientacyjne i ewakuacji;
• Treści pisemne muzeum (plakaty, broszury informacyjne, strona internetowa) muszą być oferowane w dostępnym formacie: duży lub powiększony druk, system Braille’a, łatwe do odczytu;
• Wprowadź ścieżki dotykowe/fakturalne do oznaczenia chodnika, aby ułatwić osobom z problemami wzrokowymi poruszanie się po muzeum;
• Inne szczególne zasoby, które powinniśmy znać, to: audiodeskrypcja, pomoce optyczne, pętla magnetyczna, język migowy;
• Zaoferuj dostępną stronę internetową: Web Content Accessibility Guidelines (Wytyczne dotyczące dostępności treści internetowych) daje zalecenia i wskazówki odnośnie tego, jak sprawić, by strony były bardziej przejrzyste dla wszystkich typów użytkowników.

Wezwanie do działania

Ćwiczenie 1

Pracujesz w muzeum. Musisz określić, jakie zasoby powinno ono oferować osobom z dysfunkcją wzroku. Wymień 3 lub 4 zasoby i wyjaśnij, do czego one służą.

Ćwiczenie 2

Wymień 2 zasoby, które powinny znaleźć się na stronie internetowej muzeum. Poszukaj przykładów takich zasobów na prawdziwych stronach muzealnych. Jeśli uważasz, że przykłady te mogłyby ulepszyć stronę Twojego muzeum, poinformuj o tym innych.