Wstęp

Ludzie są różnorodni, posiadamy różne zdolności i niepełnosprawności. Przede wszystkim, wszyscy mamy prawo być mile widziani w jakiejkolwiek interesującej nas przestrzeni publicznej, w celu korzystania z kultury, zdobywania wiedzy lub przeżywania miłych chwil z otaczającymi nas ludźmi.

Dostęp do kultury bez dyskryminacji jest prawem powszechnym. Stanowi o tym Powszechna Deklaracja Praw Człowieka, a także Konwencja o Prawach Osób Niepełnosprawnych. Mimo to osoby z niepełnosprawnościami bardzo często w wielu sytuacjach spotykają się z wykluczeniem społecznym, np. nie są w stanie zwiedzać przestrzeni kulturalnej w taki sam sposób, w jaki robi to większość społeczeństwa. Wynika to z braku dostępu do miejsc, usług czy treści.

Problem ten nurtuje muzealników od niepamiętnych czasów. W związku z tym, dla muzeum dużym wyzwaniem jest dostosowanie swoich usług do ogromnej liczby osób i ich potrzeb. Dostępność w muzeach obejmuje wiele różnych funkcji i usług, np. systemy pętli indukcyjnych w miejscach takich jak np. punkty informacyjne. Dzięki temu osoby z aparatami słuchowymi (niepełnosprawne sensorycznie) mogą zrozumieć pracowników muzeum.

Dostępność ułatwia wszystkim ludziom poruszanie się po przestrzeni. Jednym z przykładów jest dostarczenie informacji niezbędnych do zaplanowania wizyty w muzeum. Nazywa się to

„Łańcuchem dostępności” (patrz załącznik 1). W tym module przedstawimy przykłady dobrych praktyk związanych z dostępnością. Moduł zawiera również ćwiczenia, które pomogą Ci stworzyć własne zasoby.

Co?

Łańcuch dostępności 

Osoby niepełnosprawne muszą wiedzieć, czy będą mogły z łatwością dotrzeć do muzeum, np. dostępna trasa transportu publicznego. Muszą też wiedzieć, czy muzeum posiada przystosowane obiekty, np. obiekty z dostosowanymi toaletami. Kolejną kwestią, którą biorą pod uwagę przed wizytą w muzeum, są usługi, jakie ono świadczy, np. personel, który zna język migowy.

Strona internetowa Muzeum Brytyskiego (Londyn) jest tego doskonałym          przykładem. Zawiera ona wszystkie elementy łańcucha dostępności. Muzeum posiada nie tylko szeroki wachlarz dostępnych funkcji i usług dla każdego. Sekcja „Dostępność w Muzeum„ ² na stronie internetowej zawiera szczegółowe informacje przeznaczone dla osób niepełnosprawnych. Dzięki temu mogą one z łatwością zaplanować swoją wizytę z wyprzedzeniem, a także dotrzeć do muzeum, zwiedzić je i opuścić bez żadnych problemów.

Obraz 1. Strona internetowa Muzeum Brytyjskiego. Witryna usług dostępności (pasek menu)

Social Stories

Dla osób ze spektrum autyzmu (ASD) nowa sytuacja może być przytłaczającym doświadczeniem. W tym przypadku „Historie społeczne” są więc niezwykle przydatnym narzędziem. Przygotowują   one   osobę   z   ASD   do   poradzenia   sobie   ze stresującym wydarzeniem lub sytuacją społeczną. Pomagają również zrozumieć, jak mogą zachowywać się inni, a nawet jak osoby te powinny zareagować w danej sytuacji. Oto przykład:

Obraz 2. Muzeum Historii Naturalnej w San Diego (The Nat) Historyjka społeczna

Praktyczny przypadek dostępności

Zastanówmy się.

Przypadek 1: Daniel spostrzega na ulicy plakat, który informuje o nowej ekspozycji w muzeum nauki. Należy zaznaczyć, że muzeum znajduje się na wzgórzu, a Daniel jest osobą o ograniczonej sprawności ruchowej. W związku z tym przegląda on stronę internetową muzeum, aby sprawdzić, czy jest ono dostępne i dowiaduje się, że tak, ale jest pewien problem. Nie ma tam zawartych żadnych informacji   o   ustalonej trasie transportu publicznego. Następnie zagląda on na Google Maps i widzi, że przystanek autobusowy znajduje się na dole zbocza. Z powodu braku pewności, czy uda mu się dotrzeć do muzeum, zrezygnował z odwiedzenia go.

Stwierdzona trudność: Muzeum samo w sobie jest dostępne dla osób o ograniczonej sprawności ruchowej, natomiast teren zewnętrzny – nie. Osoby o ograniczonej sprawności ruchowej, które dojeżdżają do muzeum komunikacją miejską, nie są w stanie dotrzeć do niego w bezpieczny sposób.

Wymień kilka alternatywnych sposobów na rozwiązanie problemu: ______________________________

Jak?

Teraz Twoja kolej! – Stwórz własną historyjkę społeczną dostosowaną do Twojej rzeczywistości.

Powinna ona zawierać następujące elementy:

• tytuł;
• wstęp;
• treść;
• podsumowanie.

Rejestr języka

Historyka społeczna powinna zostać napisana łagodnym i zachęcającym językiem, tak aby uspokoić, przygotować i wspierać osobę podczas konfrontacji z daną sytuacją. Ponadto, pismo odręczne powinno być łatwe do odczytu.

Historyjka   powinna   zawierać zdania   opisowe,   które nadają kontekst. Oznacza to, że powinna odpowiadać na następujące pytania: gdzie, kiedy, kto, co, jak i dlaczego?

Oto przykład zdania opisowego:

• „Jedziemy do Muzeum Autry’ego na Amerykańskim Zachodzie. Gdy ujrzymy duży pomarańczowy budynek z białymi literami, będziemy wiedzieć, że jesteśmy na miejscu!”
• „Dlaczego w muzeum można nosić torebki, a plecaków nie? Ponieważ z plecakiem można łatwo wpaść na dzieło sztuki, nawet nie mając takiego zamiaru. Muzeum chce, żebyś mógł przyjrzeć się sztuce, ale musi ją też chronić.”

Delikatne i zachęcające zdanie powinno naprowadzić osobę, np.:

• „Przed wyjściem upewnij się, że zabrałeś wszystkie swoje rzeczy.”
• „Zachowaj naklejkę, jeśli planujesz ponownie odwiedzić muzeum tego samego dnia.”

Przykłady:

Hemingwayapp.com – Jest to narzędzie przeznaczone do pisania i edycji. Pomaga udoskonalić swoje pismo i dostosować je do łatwego do odczytania formatu.

Przewodnik po Easy Read

Przykłady:

Muzeum Historii Naturalnej w San Diego – The Nat | Social Stories (sdnhm.org)

Muzeum Autry’ego – Social Stories | Autry Museum of the American West (theautry.org)

Źródła/zasoby:

Museums for All – Łatwa w obsłudze wyszukiwarka. Strona pomaga potencjalnym odwiedzającym porównać informacje z różnych miejsc, dzieki czemu ułatwia ona śledzenie łańcucha dostępności.

Wezwanie do działania

Ćwiczenie 1

Znajdź dwa przykłady stron internetowych. Jedną, która podaje wystarczająco dużo informacji, aby osoba niepełnosprawna mogła podążać za łańcuchem dostępności i drugą, która tego nie czyni.

Przykłady:

• Strona internetowa poświęcona dostępności zawiera wiele informacji na temat usług oferowanych przez muzeum. Kliknij na link, aby zobaczyć: Accessibility | Museu Nacional d’Art de Catalunya
• W tym przypadku strona „odtwórz swoją wizytę” znajdująca się na tej witrynie nie podaje wystarczających informacji na temat dostępnych usług. Kliknij na link, aby zobaczyć: Moco Museum

Teraz Twoja kolej na odnalezienie dwóch podobnych przykładów.

Załącznik 1